Có những hình ảnh bóng đá mà mình nhớ không phải vì bàn thắng. Một bức tường người mặc áo vàng, đứng kín từ chân khán đài lên tới mái, đồng loạt nhảy lên khi đội nhà tấn công. Lần đầu xem qua tivi, mình tưởng đó là hiệu ứng đồ hoạ.
Người Đức gọi khu khán đài đó là Südtribüne. Thế giới bóng đá biết nó với cái tên Bức tường vàng.
Một khán đài, không phải một sân
Bức tường vàng là khán đài phía nam của sân vận động nhà Borussia Dortmund, nay mang tên thương mại Signal Iduna Park, trước đó gọi là Westfalenstadion. Sân được xây để phục vụ World Cup 1974 tổ chức tại Tây Đức.
Điều làm khán đài này khác biệt là nó dành cho khán giả đứng. Khi đá các trận quốc nội, khu này chứa khoảng 25.000 người, thường được nhắc tới như khán đài đứng lớn nhất ở châu Âu.
Hai mươi lăm nghìn người.
Trên một khán đài duy nhất, ở một đầu sân.
Ở các trận cúp châu Âu, quy định của UEFA yêu cầu khán giả ngồi, nên khu này được lắp thêm ghế và sức chứa giảm xuống. Mình từng để ý thấy không khí các trận châu Âu trên tivi vẫn rất ồn, nhưng hình ảnh bức tường không còn "đặc" như các trận ở Bundesliga.
Vì sao khán đài đứng còn tồn tại ở Đức
Ở Anh, sau thảm hoạ Hillsborough năm 1989, các giải đấu cao nhất chuyển dần sang sân toàn ghế ngồi. Bóng đá Đức đi một con đường khác. Khán đài đứng được giữ lại và cải tiến về an toàn, với rào chắn chia khu và lối thoát rõ ràng.
Mình nghĩ lý do một phần nằm ở cách bóng đá Đức được tổ chức. Phần lớn câu lạc bộ là hội do hội viên nắm quyền biểu quyết, theo quy tắc quen gọi là 50+1. Cổ động viên có tiếng nói, và họ muốn giữ những chỗ đứng giá rẻ để ai cũng có thể tới sân.
Vé đứng rẻ hơn vé ngồi khá nhiều. Với người trẻ, sinh viên, công nhân, đó là cách để đi xem bóng cả mùa mà không cháy túi.
Văn hoá trên khán đài
Thứ mình thích nhất ở Bức tường vàng không phải con số. Đó là cách nó vận hành như một cộng đồng.
Các nhóm cổ động viên chuẩn bị những màn trình diễn khổng lồ bằng giấy màu, băng rôn, cờ phủ kín cả khán đài. Những màn này cần nhiều tuần chuẩn bị, do chính cổ động viên góp tiền và công sức.
Trước trận, cả sân hát vang "You'll Never Walk Alone". Bài hát này thường được gắn với Liverpool, nhưng ở Dortmund nó cũng là một nghi thức. Mình xem clip vài lần mà vẫn nổi da gà.
Khi đội nhà thua, khán đài vẫn hát. Có trận các cầu thủ đi về phía Südtribüne sau tiếng còi kết thúc để cảm ơn, hoặc để nghe trách móc, đứng thành một hàng trước hàng nghìn người mà không có rào cách gì nhiều ngoài khoảng sân cỏ và tấm biển quảng cáo. Mình thấy mối quan hệ đó thẳng thắn, ít khoảng cách, khác hẳn hình ảnh cầu thủ đi thẳng vào đường hầm ở nhiều sân khác.
Màu vàng đen và vùng Ruhr
Dortmund nằm trong vùng Ruhr, nơi từng là trung tâm than và thép của Đức. Bóng đá ở đây gắn với tầng lớp lao động, với những người làm ca ở mỏ và nhà máy. Màu vàng đen của câu lạc bộ, theo cách nhiều người kể, là thứ để cả thành phố nhận ra nhau.
Cuộc đối đầu với Schalke 04, đội bóng láng giềng cũng ở vùng Ruhr, được gọi là trận derby vùng Ruhr. Đó là trận mà mình thấy Bức tường vàng ồn ào nhất, ít nhất là qua màn hình.
Có trận derby đá giờ khuya ở Việt Nam, mình không thức nổi. Sáng ra việc đầu tiên là mở kqbd xem tỷ số, rồi mới dám mở clip, vì biết trước kết quả thì xem lại đỡ hồi hộp hơn hẳn.
Theo dõi Dortmund từ xa
Mình không có dịp tới Đức, nên cách duy nhất là xem qua tivi, đọc báo và theo dõi kết quả. Có những trận mình ngủ quên, sáng dậy mới xem lại highlight, và kỳ lạ là chỉ cần nghe tiếng khán đài trong đoạn clip ngắn là đoán được đội nhà thắng hay thua.
Riêng với giải Đức, mình hay mở https://banthang.me/duc/bundesliga/ để xem kết quả vòng đấu và bảng xếp hạng Bundesliga, xem Dortmund đang đứng ở đâu so với nhóm đầu bảng. Giải có 18 đội nên bảng ngắn, nhìn một lượt là nắm được cục diện.
Biết đội đang ở vị trí nào trên bảng cũng giúp mình hiểu tâm trạng khán đài khi xem trận. Đội đang đua top khác hẳn đội đang lận đận, và Bức tường vàng phản ứng theo đúng nhịp đó.
Điều mình học được từ một khán đài
Xem Bức tường vàng nhiều, mình nhận ra một sân bóng sống được nhờ người ngồi, hay ở đây là người đứng, trên khán đài. Ban lãnh đạo hay cầu thủ đều thay đổi theo thời gian. Khán đài thì vẫn ở đó, mỗi cuối tuần.
Một ngày nào đó mình muốn tự đứng ở đó một lần. Không cần đội thắng. Chỉ cần nghe cả bức tường hát.

